PHỤC HỒI VƯỜN CÂY BỊ VÀNG LÁ, THỐI RỄ: HIỂU ĐÚNG VỀ PH ĐẤT VÀ CÁCH DÙNG THUỐC LƯU DẪN

Giai đoạn giao mùa (từ mùa khô sang mùa mưa hoặc những đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa lớn) là thời điểm cây trồng cực kỳ mẫn cảm. Đây là lúc hiện tượng “nghẹt rễ – vàng lá” bùng phát mạnh nhất. Biểu hiện đặc trưng là lá cây mất màu xanh, chuyển vàng từ chóp lá lan dần vào gân, rễ chuyển màu nâu đen, tuột vỏ rễ và có mùi hôi yếm khí. Nếu không được cấp cứu kịp thời, cây sẽ suy kiệt, rụng lá hàng loạt và chết nhanh chóng.

1. Phân tích chuyên sâu: Căn nguyên của hiện tượng Nghẹt rễ – Vàng lá

Nhận diện bệnh vàng lá, thối rễ trên cây trồng – Hiểu đúng để xử lý kịp thời - CÔNG TY CỔ PHẦN NÔNG NGHIỆP QATAR CHEMICAL — Cây bị nghẹt rễ

9 Nguyên Nhân Dẫn Đến Vàng Lá Và Cháy Lá Trên Cây Trồng — Cây trồng bị vàng lá

Hiện tượng này hiếm khi do một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của một “chuỗi phản ứng sinh lý và sinh học” diễn ra trong đất:

Tình trạng yếm khí do nén dẽ đất: Vào đầu mùa mưa, lượng nước dồn dập làm đất bị lèn chặt, bít kín các khe hở (mao quản) chứa oxy. Rễ cây bị ngập trong nước, thiếu oxy trầm trọng dẫn đến “ngộp thở”. Khi rễ ngừng hô hấp, rễ tơ sẽ chết và sinh ra các khí độc sinh lý như H₂S (mùi trứng thối) và CH₄ gây ngộ độc toàn bộ hệ rễ.
Tác động của pH đất tụt giảm (Đất chua): Nước mưa chứa nhiều axit làm rửa trôi các ion kiềm (Canxi, Magie), khiến pH đất tụt xuống mức thấp (thường < 5.5). Khi pH quá thấp, môi trường đất sẽ “khóa” chặt các chất dinh dưỡng, khiến rễ dù hút được nước nhưng không hấp thu được vi lượng. Axit hữu cơ tích tụ trong đất còn làm phỏng và cháy các đầu rễ tơ non nớt.
Sự tấn công của Vi khuẩn và Nấm hại: Môi trường yếm khí và pH thấp là “thiên đường” cho các loại mầm bệnh sinh sôi. Đặc biệt là vi khuẩn Pseudomonas và các chủng nấm nguy hiểm như Phytophthora, Fusarium. Chúng nhân cơ hội rễ đang bị tổn thương, xâm nhập thẳng vào mạch dẫn, phá hủy hoàn toàn hệ thống bơm nước và dinh dưỡng lên thân, dẫn đến tình trạng lá héo rũ, vàng úa và chết cành.

2. Quy trình 4 bước xử lý chuẩn khoa học

Để cứu vườn cây, bà con cần tuyệt đối tránh việc nhồi nhét phân bón hóa học (đặc biệt là phân Đạm) lúc này. Thay vào đó, hãy thực hiện theo quy trình cấp cứu sau:

Bước 1: Cấp cứu cơ học – Giải phóng áp lực cho hệ rễ

Thoát nước: Lập tức xẻ rãnh, đánh rãnh xương cá để rút cạn nước đọng xung quanh gốc cây. Không để đất tiếp tục trạng thái sình lầy.
Cắt tỉa: Bấm tỉa bớt những cành lá đã vàng, cành tăm, cành sâu bệnh. Việc này giúp giảm tải áp lực bốc thoát hơi nước và giảm nhu cầu dinh dưỡng của cây trong lúc rễ đang đình công.

10 nguyên nhân làm cây cảnh bị vàng lá và biện pháp khắc phục — Cắt bỏ lá vàng, lá bị bệnh

Bước 2: Nâng pH và sát khuẩn bề mặt bằng Vôi bột

Cơ sở khoa học: Vôi (Ca(OH)₂ hoặc CaO) đóng vai trò như một chất giải độc đa năng. Vôi giúp trung hòa axit hữu cơ, nâng pH đất lên mức an toàn (> 6.0). Đồng thời, Canxi trong vôi làm keo tụ các hạt sét, giúp đất tơi xốp, tạo lại các khe hở chứa oxy. Môi trường kiềm và nhiệt độ nhẹ từ vôi cũng lập tức tiêu diệt các bào tử nấm và vi khuẩn trên bề mặt đất.
Cách thực hiện: Xới nhẹ lớp đất mặt (chú ý cách gốc 20-30cm để không làm đứt rễ non). Rải đều vôi bột với liều lượng khuyến cáo (khoảng 0.5 – 1kg/ gốc tùy tuổi cây, hoặc 15-20kg/ 1000m²). Sau khi rải, để đất nghỉ và phơi ráo trong 3-5 ngày.

Bước 3: Sử dụng Thuốc Bảo Vệ Thực Vật (Thuốc gốc Đồng và Hoạt chất lưu dẫn)

Sau khi vôi đã phát huy tác dụng cải tạo nền đất, bước tiếp theo là tiêu diệt tận gốc mầm bệnh nằm sâu trong rễ.

Nhóm thuốc gốc Đồng (Copper Oxychloride, Copper Hydroxide…):
- Cơ chế: Hoạt động theo cơ chế tiếp xúc. Ion Đồng (Cu²⁺) có tính sát khuẩn cực mạnh, làm biến tính protein và phá vỡ màng tế bào của vi khuẩn, nấm bệnh xung quanh vùng rễ.
- Cách dùng: Tưới đẫm vùng quanh gốc để “rửa” sạch mầm bệnh trong đất. Chú ý pha đúng liều lượng để tránh gây nóng, cháy rễ tơ.
Nhóm hoạt chất lưu dẫn (Metalaxyl, Fosetyl-aluminium, Dimethomorph, Difenoconazole…):
- Cơ chế: Mầm bệnh (Phytophthora, Fusarium) thường đã ăn sâu vào lõi rễ. Thuốc lưu dẫn có đặc tính thẩm thấu cực tốt, di chuyển hai chiều dọc theo mạch mộc và mạch libe của cây. Chúng sẽ “truy lùng” và tiêu diệt các sợi nấm, vi khuẩn đang khu trú bên trong mạch dẫn mà thuốc tiếp xúc thông thường không vươn tới được.
- Cách dùng: Có thể kết hợp tưới gốc và phun qua lá. Xử lý liên tục 2-3 lần, mỗi lần cách nhau 5-7 ngày để cắt đứt hoàn toàn chu kỳ sinh trưởng của bệnh.

Bước 4: Phục hồi, tái tạo rễ và hệ vi sinh

Chỉ khi cây đã có dấu hiệu “đứng bệnh” (không còn lá rụng, chóp rễ bắt đầu nhú phần đầu tơ trắng), mới tiến hành bước phục hồi.

Bổ sung các dòng phân hữu cơ sinh học, Axit Humic, Fulvic để kích thích rễ tơ bung mạnh.
Bơm các dòng vi sinh đối kháng (Trichoderma, Bacillus) vào đất để tái thiết lập lại hệ vi sinh vật có lợi, tạo màng áo giáp bảo vệ rễ khỏi sự tái nhiễm của nấm bệnh trong các đợt mưa tiếp theo.

Một số sản phẩm của công ty TNHH Nông Nghiệp Công Nghệ Cao Đức Thành bà con có thể tham khảo: