Giải Cứu Vườn Sầu Riêng Khỏi “Bão Nhiệt” Và “Sốc Mặn” Mùa Khô

Sầu riêng rụng trái non, cháy lá do nắng nóng gay gắt và xâm nhập mặn? Khám phá ngay các biện pháp chống sốc nhiệt, quản lý độ mặn và kỹ thuật chăm sóc giúp phục hồi sầu riêng trong mùa khô khắc nghiệt.

Sầu riêng là loại cây mang lại giá trị kinh tế cực cao nhưng lại vô cùng “khó tính”. Cây thuộc nhóm mẫn cảm cao với mặn (chỉ chịu được nồng độ mặn dưới 1‰) và chịu hạn rất kém. Bước vào cao điểm mùa khô, sự kết hợp giữa nhiệt độ tăng cao (35-38°C ban ngày nhưng hạ thấp vào ban đêm) và tình trạng xâm nhập mặn khốc liệt tại ĐBSCL đang khiến nhiều nhà vườn đứng ngồi không yên vì hiện tượng sốc nhiệt và sốc mặn.

1. Dấu hiệu nhận biết sầu riêng bị sốc nhiệt và sốc mặn

• Khi bị sốc nhiệt: Cây thoát hơi nước quá nhanh nhưng rễ không hút kịp nước để bù đắp. Lá sầu riêng sẽ có hiện tượng cháy chóp lá, mép lá khô xốp. Mạch dẫn của cây bị rối loạn dẫn đến tình trạng rụng hoa, rụng trái non hàng loạt để bảo vệ thân mẹ.

• Khi bị sốc mặn: Cây không thể hút được nước ngọt, các quá trình sinh lý bị ức chế. Bộ rễ tơ bị “cháy” và đen lại. Lá héo rũ từ đọt non xuống, rụng lá đồng loạt. Nếu vượt quá khả năng chịu đựng mà không xử lý kịp thời, cây sẽ chết đứng.

2. Các biện pháp cấp cứu và bảo vệ vườn sầu riêng

Để bảo vệ “khối tài sản” của mình vượt qua giai đoạn thời tiết cực đoan, bà con cần áp dụng ngay các biện pháp can thiệp sinh học và kỹ thuật quản lý nước tưới như sau:

2.1. Quản lý nghiêm ngặt nguồn nước tưới

• Đo mặn liên tục: Tuyệt đối không tưới nước khi chưa đo độ mặn. Phải trang bị máy đo mặn cầm tay, chỉ lấy nước vào mương trữ hoặc tưới khi nồng độ mặn dưới 0.5‰.
• Chủ động trữ ngọt: Đào ao, lót bạt trải bờ để trữ nước ngọt từ sớm. Bơm nước vào các mương liếp và đóng kín cống khi có dự báo mặn xâm nhập.
• Tưới đúng cách: Tưới đều đặn vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát. Tránh tưới giữa trưa nắng gắt gây luộc rễ. Nên sử dụng hệ thống tưới béc phun mưa tại gốc để tiết kiệm nước và duy trì độ ẩm ổn định.

2.2. Che phủ mặt đất, “tủ gốc” giữ ẩm

Kỹ thuật “tủ gốc” là cứu cánh trong mùa khô. Bà con dùng lá dừa nước, rơm rạ, cỏ khô, lục bình… tủ quanh gốc (cách gốc 20-30cm để tránh nấm bệnh). Lớp phủ này có tác dụng:

• Ngăn chặn ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp làm nung nóng tầng rễ mặt.
• Giảm thiểu tối đa lượng nước bốc hơi, duy trì độ ẩm cho màng vi sinh vật đất hoạt động.
• Lưu ý: Tuyệt đối không làm cỏ sạch trơ đất trong mùa nắng nóng. Hãy giữ lại một lớp cỏ thấp (khoảng 5-10cm) để làm thảm thực vật điều hòa nhiệt độ vườn.

2.3. Giải stress cho cây bằng dinh dưỡng qua lá

Khi rễ cây đang bị tổn thương hoặc hoạt động kém do nắng nóng/đất nhiễm mặn, việc bón phân hóa học gốc (NPK) là tuyệt đối cấm kỵ vì sẽ làm cây ngộ độc nặng thêm. Thay vào đó, bà con cần tiếp sức cho cây qua đường lá:

• Phun các chế phẩm chứa Amino Acid (Axit Amin) và chiết xuất rong biển (Alga). Đây là nguồn dinh dưỡng “ăn liền” giúp cây lập tức giải độc, làm mát tế bào và tăng sức đề kháng chống chọi với khô hạn.
• Bổ sung thêm Canxi – Bo và Kali hữu cơ phun qua lá để giúp vách tế bào cứng cáp, điều tiết quá trình đóng mở khí khổng chống mất nước, đồng thời giữ cuống trái non dai hơn, hạn chế rụng trái.

2.4. Phục hồi sau khi qua đợt hạn mặn

Khi có mưa xuống hoặc nguồn nước ngọt dồi dào trở lại, tiến hành dùng nước ngọt rữa mặn cho đất. Sau 7-10 ngày, sử dụng phân bón hữu cơ sinh học (đạm cá, humic) kết hợp vi sinh Trichoderma tưới rễ để kích thích cây ra dàn rễ tơ mới, chuẩn bị cho chu kỳ sinh trưởng tiếp theo.